Finlandia

Między północną gałęzią gór norweskich, zatoką Botnicką, zatoką Fińską, aż do tego prawie nieprzerwanego łańcucha rzek i jezior, który tworzą jezioro Ładoga, rzeka Świr, jezioro Oneżskie, rzeka Wiczka, jezioro Seg, jezioro Wyg i rzeka Wyg, leży kraj, zwany płaszczyzną granitu i jezior. Większa zachodnia część tej płaszczyzny stanowi Finlandię. Kraina ta posiada zarówno w wewnętrznej budowie powierzchni, jak i w klimacie, specjalne właściwości bardzo zasadnicze, które niewątpliwie wywarły wpływ na utworzenie odrębnego zbiorowiska społecznego, bezwarunkowo zupełnie różnego od Rosji; dlatego rzeka Sestra, stanowiąca południową granicę między Finlandią i Rosją, jest jedną z najwyraźniejszych linii granicznych.

Przeszłość geologiczna kraju

Pod względem geologicznym na Finlandii znać wyraźnie ślady epoki lodowcowej. Lodowce, pokrywające w poprzedzającej naszą epoce górzystą powierzchni tego kraju, ruchem swym starły wszelkie wyniosłości a szczątkami ich obsiały całą Finlandię, nawet całą północno-zachodnią Rosję. Lód uczynił z Finlandii nizinę, przeważnie nierówną, pokrytą skałami z twardego granitu, piaszczystymi wzgórzami, gliniastymi polami i jeziorami, ciągnącymi się prawie nieprzerwanym pasmem. Powierzchnia Finlandii składa się z pokładów krystalicznych: granitu i gnejsu, przykrytych bardzo cienką warstwą ziemi napływowej tak, że skały częstokroć występują na zewnątrz.

Charakterystycznymi dla Finlandii są formacje, zwane po szwedzku „osami”: są one utworzone z czystego piasku i dokładnie zaokrąglonych kamieni, otaczają je zaś nierzadko obszerne przestrzenie piaszczyste. Przy topnieniu powierzchni lodowej Finlandia pokryta została morzem lodowym, na którym z rzadka występowały jeziora. Zatoka Fińska i morze Białe łączyły się bezpośrednio z sobą. Później następowały po sobie kolejno obniżanie się i podnoszenie kraju; ten ostatni proces trwa nadal. Wskutek różnych, tak zmiennych kolei rzeczy utworzyła się kraina kamienista, porżnięta i obsiana mnóstwem jezior i błot; grunt urodzajny przerywany tu jest równomiernie nieurodzajnym. Czynniki te wywarły znaczny wpływ na ustrój społeczny ludności, miejscowej, uchylając możność zaprowadzenia w wiekach średnich stosunków feudalnych i pańszczyźnianych. Feudalizm bowiem rozwijać się mógł tylko tam, gdzie praca włościan była dość owocna, aby po zaspokojeniu pierwszych potrzeb pracowników mogła pozostać pewna część dla seniora. Z drugiej strony liche grunty tutejsze łącznie z surowym klimatem (nie mówiąc już o wojnach, pustoszących Finlandię) nie pozwalały ludności wzrastać liczebnie i podnosić się w dobrobycie; dopiero szybkie postępy kultury europejskiej stworzyły rynek dla fińskiego drzewa, masy papierowej, smoły i masła; tej samej kulturze Finlandia zawdzięcza wyższe, lepsze sposoby uprawy ziemi, hodowli bydła, wyrobu celulozy, papieru itd. Do końca XVIII stulecia i nawet później ludność Finlandii prawie się nie zwiększała; kraj był pogrążony w głuchym, monotonnym życiu.

Powierzchnia Finlandii

Powierzchnia Finlandii obejmuje 373.604 kilometry kw., z czego na jeziora przypada 41.660 kim. kw. Miast jest około 37, gmin około 1000. Ludność Finlandii wynosi 5,495 milion. Przy tak niewielkiej liczebnie ludności Finlandia zajmuje bardzo dużą przestrzeń, równą Anglii ze Szkocją, Irlandią, Belgią i Holandią. Zresztą w stosunku do innych krajów północnych ludność tutejsza nie jest tak rzadka.